ÁGORA. ULTIMOS NUMEROS DISPONIBLES EN DIGITAL

lunes, 11 de mayo de 2026

RINCONETE Y CORTADILLO / Pungașul și Cartoforul: UNA PÁGINA DE ESA NOVELA EJEMPLAR DE MIGUEL DE CERVANTES EN TRADUCCIÓN AL RUMANO. Miguel de Cervantes. Traducción al rumano de Ștefania Hănescu y Chirilă Blanaru. ÁGORA Nueva Col. N. 38-39 May 2026. La sonrisa de Cervantes / Textos cervantinos 10

 


 


 

RINCONETE Y CORTADILLO / Pungașul și Cartoforul: UNA PÁGINA DE ESA NOVELA EJEMPLAR DE MIGUEL DE CERVANTES EN TRADUCCIÓN AL RUMANO

 

 

                                       Miguel de Cervantes

                                       Traducción al rumano de Ștefania Hănescu y Chirilă Blanaru

  

 

 «En la venta del Molinillo, que está puesta en los fines de los famosos campos de Alcudia, como vamos de Castilla a la Andalucía, un día de los calurosos del verano se hallaron en ella acaso dos muchachos de hasta edad de catorce a quince años; el uno ni el otro no pasaban de diez y siete; ambos de buena gracia, pero muy descosidos, rotos y maltratados. [...]

       Saliéronse los dos a sestear en un portal o cobertizo que delante de la venta se hace, y sentándose frontero el uno del otro, el que parecía de más edad dijo al más pequeño:

       - ¿De qué tierra es vuesa merced, señor gentilhombre, y para adónde bueno camina?

       - Mi tierra, señor caballero - respondió el preguntado -, no la sé, ni para dónde camino, tampoco.

       - Pues en verdad - dijo el mayor - que no parece vuesa merced del cielo, y que éste no es lugar para hacer su asiento en él: que por fuerza se ha de pasar adelante.

        - Así es - respondió el mediano -; pero yo he dicho verdad en lo que he dicho; […].

        - Y ¿sabe vuesa merced algún oficio? - preguntó el grande.

        Y el menor respondió:

    - No sé otro sino que corro como una liebre, y salto como un gamo, y corto de tijera muy delicadamente.  […]

       - […] Mas si yo no me engaño y el ojo no me miente, otras gracias tiene vuesa merced secretas, y no las quiere manifestar.

      - Sí tengo - respondió el pequeño -; pero no son para en público, como vuesa merced ha muy bien apuntado.

       A lo cual replicó el grande:

      - Pues yo le sé decir que soy uno de los más secretos mozos que en gran parte se puedan hallar; y para obligar a vuesa merced que descubra su pecho y descanse conmigo, le quiero obligar con descubrirle el mío primero; porque imagino que no sin misterio nos ha juntado aquí la suerte, y pienso que habemos de ser, déste hasta el último día de nuestra vida, verdaderos amigos». 

                                    

    (Cervantes, Rinconete y Cortadillo, Alianza Editorial, S. A. Madrid, 1994)

 

                                                 *

 

 

Trad. en rumano:

 

        ,,La hanul Morii, așezat la marginea faimoaselor câmpuri de Alcudia, cum se vine dinspre Castilia spre Andaluzia, într-o zi călduroasă de vară se întâlniră din întâmplare doi băieți cu vârste între paisprezece și cincisprezece ani; niciunul din ei nu trecea de șaptesprezece; amândoi chipeși, dar neîngrijți, flenduroși și prăpădiți.[…]

       Ieșiră  amândoi să se odihnească într-un portic sau șopron înălțat în fața hanului și, așezându-se față în față, cel care părea mai mare îi zise celui mai tânăr:  

      - De pe ce meleaguri este înălțimea voastră, nobile gentilom, și încotro se îndreaptă cu ajutorul Domnului?

        - Meleagurile mele, nobile cavaler - răspunse cel întrebat - nu le știu, cum nu știu nici încotro mă îndrept.

        - Apoi cu adevărat - spuse cel mai în vârstă - că nu pare înălțimea voastră a fi din cer și că acesta nu e loc pentru a-ți găsi un rost: așa că n-ai încotro, trebuie să mergi înainte.

         - Așa este - răspunse mezinul-; dar eu am pus doar adevărul în spusele mele; […].

         - Și cunoaște înălțimea voastră vreo meserie? - întrebă cel mare.

         Și cel mic răspunse:

         - Nu știu altceva decât să fug ca un iepure, să sar ca o căprioară și să tai foarte delicat cu foarfeca. […]

         - […] Dacă nu mă înșel și ochiul nu mă păcălește, are înălțimea voastră alte haruri secrete și nu vrea să le dezvăluie.

       - Da, am - răspunse cel mic -; dar nu sunt pentru toată lumea, după cum a remarcat foarte bine înălțimea voastră.

         La care a replicat cel mare:

        - Păi, eu pot să vă spun că sunt unul din cei mai secretoși flăcăi care se pot întâlni umblând cât e lumea de mare; și pentru a o îndemna pe înălțimea voastră să-și deschidă sufletul și să se bizuie pe mine, vă voi convinge deschizându-mi-l eu mai întâi; întrucât îmi închipui că nu fără vreun mister ne-a adunat aici soarta și gândesc că trebuie să fim, începând de azi și până în ultima zi a vieții noastre, prieteni adevărați». 

         

          (Cervantes, Pungașul și Cartoforul, trad. Ștefania Hănescu, Chirilă Blanaru,   Editura Cronica, Iași, 2005)

 

 

 NOTA EDITORIAL

La relación de la profesora y escritora rumana Stefania Hănescu con Cervantes es especial. Se remonta a la traducción que realizó en 2005 (junto con Chirilă Blanaru) del "cuento" o novela ejemplar Rinconete y Cortadillo. De ahí que hayamos pedido licencia a la profesora de Iasi para incluir un fragmento de dicha traducción "rumana" de una de las obras más deliciosas del gran maestro alcalaíno.

 

Para mirar a Cervantes desde otra perspectiva, le formulamos a la profesora del Liceo Teórico Alexandru Ioan Cuza en Iași, una pregunta sobre la traducción del título de la novela, y por ende, de los nombres de ambos protagonistas del mundo del hampa sevillana en aquel siglo áureo. Y mantuvimos con Ștefania Hănescu este ilustrado coloquio por correo electrónico, que quizá entretenga a nuestros lectores:

Editor: Una curiosidad: Pungașul și Cartoforul, o sea, Rinconete y Cortadillo, ¿pero es una traducción literal o metafórica de ambos nombres cervantinos? Ese punto interesaría al lector, y lo podemos añadir como nota.

Ștefania Hănescu: Es una traducción metafórica inspirada en el perfil del personaje. Una perspectiva, por supuesto.

Editor: ¿Cómo sería literalmente el significado de cada nombre en rumano?; para ver el paralelismo. ¿Algo que ver con Rincón, diminutivo; o con Cortado, diminutivo?

Ștefania Hănescu: En rumano, «pungaș» generalmente significa ladrón, más precisamente, carterista. En la historia, el especialista es Cortadillo. Su nombre es relevante. De su padre, un sastre, heredó la técnica de cortar cinturones y luego robar carteras (bolsos, porque las carteras no existían en aquella época).

«Cartofor» en rumano significa una persona apasionada por los juegos de cartas, en el sentido de ser un jugador empedernido y apasionado. Rinconete es quien usa esta habilidad para hacer trampa. Se podría decir que es un jugador empedernido, pero también un maestro; tiene el control y este juego es su sustento.

Como la expresión «Pungașul (Cortadillo) y Cartoforul (Rinconete)» suena más fluida en rumano, se prefirió este orden. Supongo que por eso elegí este título.

Leí y traduje este texto hace mucho tiempo; espero recordarlo todo correctamente. En su momento, lo disfruté y me divertí.

 

 

                                                                                                                                                                     

Ștefania Hănescu. Poeta, traductora, profesora de Lengua y Literatura en el Liceo teórico Alexandru Ioan Cruza de Iaș(Rumanía). Nació el 21 de septiembre de 1966. Miembro de la Unión de Escritores Rumanos. Debutó en 2001 con el volumen de poemas titulado Veșmântul de aer (El vestido de aire), publicado por la Editorial Cronica, de Iași. En la misma editorial publicó también dos libros traducidos del español (Poezii/ Poemas de G. A. Bécquer, en colaboración con Chirilă Blanaru, 2002, Pungaşul şi cartoforul/ Rinconete y Cortadillo de Miguel de Cervantes Saavedra, 2005) y otros tres volúmenes propios de poemas: Zbor de legănat îngerii (Vuelo para columpiar los ángeles), 2003, Dumnezeul semnului hoinar (El Dios del signo errante), 2004, Femeia aceasta (Esta mujer), 2009. Continuó con la antología de poemas Plecarea trenului regal (La salida del tren real), Editorial Tipo Moldova, Iași, 2011, y el volumen de poesía Pact Ibis (Pacto Ibis), Editorial Timpul, Iași, 2023.

Incluida en la Antología actual de poesía en lengua rumana, que publicamos en este blog y en la revista Ágora (y que, en un futuro, aparecerá en forma de volumen impreso). 

 cf. https://diariopoliticoyliterario.blogspot.com/2026/02/siete-poemas-de-stefania-hanescu-sapte.html

 

 Chirilă Blanaru revisó y validó la traducción.


No hay comentarios:

Publicar un comentario